Historia Szkoły Muzycznej


 >>WYKAZ DYREKTORW PSM I i II st.<<


    

      Jelenia Góra, to miasto położone w południowo-zachodniej części Polski, w Kotlinie Jeleniogórskiej otoczonej czterema pasmami Sudetów: Karkonoszami, Pogórzem Izerskim, Górami Kaczawskimi

i Rudawami Janowickimi. Jej historia sięga początków XII w. kiedy to u zbiegu rzek Bóbr i Kamienna powstał warowny gród, który w XIII w. otrzymał prawa miejskie. Do dziś na północno-wschodnim krańcu miasta zachowały się wały XII - wiecznego grodu założonego przez Bolesława Krzywoustego.
      Wędrując ulicami miasta można spotkać wiele zabytków, m.in. rynek z ratuszem i fontanną Neptuna, otoczony odrestaurowanymi po wojnie barokowymi kamieniczkami, ciekawe pozostałości obwarowań miejskich, Kościół farny św. Erazma i Pankracego (dziś bazylika mniejsza, XIV w.), czy Kościół Łaski (XVIII w.), wzorowany na Kościele św. Katarzyny w Sztokholmie, z freskami praskich malarzy i organami należącymi do 5 najciekawszych tego typu instrumentów na Śląsku.

        Niewątpliwą atrakcją jest też uzdrowiskowa dzielnica miasta – Cieplice Zdrój. Dziś Jelenia Góra jest prężnym ośrodkiem kulturalnym. Obok licznych domów kultury, sieci bibliotek i muzeów kulturalny wizerunek stolicy Karkonoszy kształtują między innymi: Jeleniogórskie Centrum Kultury, Teatr im. C. K. Norwida, Filharmonia Dolnośląska i szkoły artystyczne: Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych, Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Janiny Garści, oraz Państwowa Szkoła Muzyczna I i II st. im. S. Moniuszki, jedna z najstarszych placówek kulturalnych miasta i regionu.

         Historia szkolnictwa muzycznego w powojennej Jeleniej Górze sięga pierwszych miesięcy po wyzwoleniu, kiedy to zaczęła tu działać prywatna szkoła muzyczna kierowana przez Kazimierza Koszowskiego. Zamknięta z powodu różnorakich trudności w październiku 1946 roku, już miesiąc później rozpoczęła ponownie działalność, a dyrekcję powierzono Maksymilianowi Firkowi.       

      Początki były trudne. Brakowało instrumentów, odpowiedniej ilości wykwalifikowanej kadry pedagogicznej i środków finansowych. Mimo jednak wielu przeszkód, rok szkolny rozpoczął się 1 stycznia 1947 roku, dwa tygodnie po wydaniu zarządzenia przez Wojewódzki Wydział Kultury.Od tej chwili szkoła działa nieprzerwanie do dziś.Ulokowana w części budynku przy ul. 22 Lipca 10 b (obecnie ul. Piłsudskiego). Szkoła muzyczna prowadziła początkowo klasy fortepianu, akordeonu, skrzypiec, śpiewu oraz naukę przedmiotów teoretycznych.

      W 1953 roku nastąpiło upaństwowienie szkoły. Dotychczasową ofertę poszerzono o klasy altówki, wiolonczeli, kontrabasu, fletu i klarnetu. Rozpoczęła działalność orkiestra odeonowa założona przez M. Firka. Coraz większą rolę, nie tylko w życiu szkoły, ale i miasta zaczęły odgrywać koncerty uczniów, które

w pewnym stopniu zaspokajały muzyczne potrzeby mieszkańców. Dużym powodzeniem cieszyły się m. in. występy zespołów akordeonowych prowadzonych przez Helenę Tomaszewską i Tadeusza Kochańskiego. Z chwilą upaństwowienia szkoła została objęta opieką merytoryczną przez Państwowe Liceum Muzyczne i Państwową Wyższą Szkołę Muzyczną we Wrocławiu. Nastąpił wyraźny wzrost poziomu nauczania oraz dalszy rozwój działalności związanej z upowszechnianiem muzyki.
       W 1963 roku dyrektorem szkoły został Stefan Strahl, podwójny absolwent Państwowej  Wyższej szkoły Muzycznej we Wrocławiu: Wydziału Wychowania Muzycznego oraz Wydziału Kompozycji, Teorii i Dyrygentury. I był to przełomowy moment dla szkoły muzycznej i dla życia muzycznego miasta. Odtąd wszystko zaczęło się dziać w szybszym tempie i z wielką różnorodnością. Energia upór i trafność poczynań młodego i niezbyt jeszcze doświadczonego dyrektora  szkoły muzycznej imponowały wszystkim. Oto jak go określił Witold Korecki-Korwin: ,,…działał jak czołg prący niezmordowanie do przodu, łamiący po drodze wszelkie przeciwności i przeszkody, odporny na ciosy, pozornie chłodny, ciężki i niezniszczalny.”
       Swoją działalność rozpoczął od sukcesywnej reorganizacji struktury szkoły. Z 15 nauczycieli, którzy wówczas pracowali tylko 7 miało wyższe wykształcenie,a ze 195 uczniów większość stanowili akordeoniści. Chcąc zmienić proporcje kształcenia trzeba było pozyskać dobrze wykwalifikowaną kadrę pedagogiczną. Można to było zrealizować zapewniając instrumentalistom, obok możliwości uczenia, także możliwość czynnego muzykowania. I tak zrodził się plan stworzenia orkiestry symfonicznej, a w przyszłości utworzenia też szkoły muzycznej II stopnia.
       W pierwszej kolejności rozbudowane zostały klasy instrumentów smyczkowych i dętych, zakupione nowe instrumenty, materiały nutowe i inne pomoce dydaktyczne. W międzyczasie z inicjatywy Stefana Strahla i nauczycieli PSM, przy poparciu Wydziału Kultury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, powołano do życia, po raz trzeci w powojennej historii Jeleniej Góry - orkiestrę. Jej skład stanowili nauczyciele szkoły muzycznej, bardziej zaawansowani uczniowie oraz żołnierze miejscowej jednostki wojskowej, z których znaczna część zaczęła doskonalić swoje umiejętności instrumentalne, jako uczniowie szkoły muzycznej.

Uroczysty koncert inauguracyjny, odbył się 20 kwietnia 1964 roku, był początkiem historii dzisiejszej Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Dolnośląskiej, w której obecnie gra wielu byłych absolwentów i obecnych nauczycieli szkoły.
       Stale wzrastający poziom szkoły muzycznej I st. stworzył podstawy do starania się  o powołanie do życia szkoły muzycznej II st. W 1967 roku S. Strahl wystąpił do wizytatora szkół artystycznych z wnioskiem

o utworzenie w Jeleniej Górze średniej szkoły muzycznej. W lutym następnego roku odbyła się wizytacja szkoły dokonana przez przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Sztuki. W wyniku osiągniętego poziomu nauczanie, wniosek otrzymał poparcie władz wojewódzkich i powiatowych oraz akceptację MKiS.
      2 września 1968 roku rozpoczęto naukę 28 uczniów pierwszej klasy II st. W grudniu MKiS oficjalnie potwierdziło decyzję o otwarciu w Jeleniej Górze Państwowej Szkoły Muzycznej II stopnia, a uroczysta inauguracja połączona z odsłonięciem szyldu szkoły, odbyła się 15 lutego 1969 roku. Pięć lat później mury szkoły muzycznej II st. opuścili pierwsi absolwenci. Troje z nich otrzymało dyplomy z wyróżnieniem (Jolanta Michalewicz, Bogusław Pawłowski, Elżbieta Terlega). Po raz pierwszy też kilkoro absolwentów ubiegało się o

przyjęcie na studia muzyczne i wszyscy w walce o indeks zwyciężyli.
      W 1972 roku szkoła otrzymała budynek na tej samej ulicy, odległy około 200 metrów od głównej siedziby. Po całkowitej przebudowie powstała tam sala koncertowa, kilka klas i pomieszczeń administracyjnych. Uroczyste otwarcie nastąpiło w marcu 1974 roku. Podczas koncertu inauguracyjnego z Jeleniogórską Orkiestrą Symfoniczną pod dyrekcją Stefana Strahla wystąpił Piotr Paleczny. Natomiast we wrześniu tego roku nastąpiło nadanie sali imienia Ludomira Różyckiego. W uroczystości wmurowania tablicy pamiątkowej i odsłonięcia popiersia kompozytora wzięła udział jego córka, Krystyna Różycka-Morawiec.
      Rok 1977 był kolejnym, ważnym momentem w historii szkoły. Zarządzeniem Ministra Kultury i Sztuki w czerwcu nastąpiło połączenie PSM I st. i PSM II st. w jedną placówkę, która od 1 września 1977 roku nosi nazwę: Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. Stanisława Moniuszki w Jeleniej Górze. Dwa lata później, już jako zespół dwóch szkół została odznaczona Dyplomem Honorowym MKiS, za osiągnięcia w upowszechnianiu kultury. Niezależnie, bowiem od codziennej dydaktyki, krajowych i zagranicznych sukcesów, uczniowie pod kierunkiem swoich nauczycieli, przez cały czas brali udział w imprezach na terenie szkoły, miasta, regionu a także za granicą, przyczyniając się do integracji wszystkich kochających muzykę.
       Po wieloletnich staraniach w 1985 roku szkoła otrzymała do adaptacji cały budynek (obecnie ulica J. Piłsudskiego 26), w którym po remoncie przybyło sporo nowych klas, sala kameralna i aula koncertowa (dziś Sala im. S. Strahla). Rozpoczęła działalność szkolna orkiestra.

      W 1991 r. dyrektorem szkoły został Stefan Kozielski, pełnił ta fynkcję przez dziesięć lat. W 2001 roku kierowanie szkołą przejęła Urszula Borkowska, pełniła tą funkcję do 2016 r.  Obecna dyrekcja z jednej strony kontynuuje sprawdzone formy działalności poprzedników, z drugiej zaś wprowadza szereg zmian i udoskonaleń zarówno w zakresie dydaktyki, jak i bazy lokalowej, dostosowując działalność szkoły do wymogów dnia dzisiejszego. Obok zajęć wynikających z planu nauczania, uczniowie uczestniczą we wszystkich znaczących przeglądach, przesłuchaniach i konkursach. Szeroko rozwinięta jest akcja koncertowa obejmująca popisy, koncerty klasowe, sekcyjne, ogólnoszkolne, koncerty uczniów i nauczycieli w Filharmonii Dolnośląskiej, na terenie Jeleniej Góry i okolic, a także w innych miastach kraju i zagranicą.

      Dumą szkoły jest chór PSM I st. chór II st. a zwłaszcza szkolna orkiestra symfoniczna założona przez Stefana Strahla (obecnie prowadzona przez Sławomira Kupczaka), która może pochwalić się wysokim poziomem artystycznym, ambitnymrepertuarem i licznymisukcesami (m.in. występy w Niemczech, Czechach, Anglii, Francji, Belgii).
     Ważną rolę w działalności koncertowej szkoły odgrywa Filharmonia Dolnośląska, bowiem na jej estradach odbywają się nie tylko wszystkie ważniejsze koncerty szkolne, ale też imprezy organizowane wspólnie, m. in. odbywające się od wielu lat koncerty dyplomantów z towarzyszeniem orkiestry filharmonicznej, występy orkiestry szkolnej w ramach Filharmonii Młodych, Dni Muzyki Paryskiej, czy Ogólnopolskie Warsztaty Muzyczne organizowane przez szkołę, towarzyszące Ogólnopolskiemu Festiwalowi,,Gwiazdy promują”, którego organizatorem jest filharmonia. Do Jeleniej Góry zjeżdża wtedy cała plejada profesorów polskich uczelni muzycznych, którzy występują na koncertach festiwalowych lub prowadzązajęcia warsztatowe, bądźłączą obie role.Ten kontakt z najwybitniejszymi pedagogami akademickimi odbywa się także poza warsztatami,w ramach całorocznych konsultacjimetodycznych dotyczących poszczególnych specjalności muzycznych.Obok Ogólnopolskich Warsztatów Muzycznych drugą znaczącą impreząorganizowaną przez szkołę jest Ogólnopolski Konkurs Duetów Fortepianowych.
         W roku 2016 minęło 70 lat działalności jeleniogórskiej szkoły, która dziś nosi nazwę Państwowa Szkoła Muzyczna I i II st. im. S. Moniuszki w Jeleniej Górze. Obok wyżej wymienionych przykładów okres ten obfitował w wiele jeszczeinnych wydarzeń muzycznych i osiągnięć w zakresie tworzenia i rozwoju bazy lokalowej, wyposażenia, kształtowania profilu szkoły, jej rozbudowy o II stopień, starań o wysoko wykwalifikowaną kadrę pedagogiczną i stały rozwój poziomu nauczania.
         W ciągu tych lat pracowały tu dziesiątki nauczycieli, uczyły się setki młodych adeptów sztuki muzycznej. Znaczna część absolwentów kolejnych roczników kontynuowała naukę w szkołach muzycznych II stopnia, a potem w akademiach muzycznych. Nazwiska wielu z nich można znaleźć wśród laureatów czołowych lokat różnych konkursów muzycznych, wśród pracowników różnych instytucji muzycznych: filharmonii, teatrów operowych i operetkowych, szkół muzycznych wszystkich szczebli, z Uniwersytetem Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie. Kariera niektórych rozwija się poza granicami Polski. Wielu także pozostało wiernych swojemu miastu. Część z nich została tu bezpośrednio po ukończeniu PSM II st., część wróciła po ukończeniu studiów. Teraz to oni często jeszcze z dawnymi pedagogami, a także z nowymi kolegami grają w orkiestrze filharmonicznej, w licznych zespołach kameralnych i kształcą kolejne pokolenia następców, realizując marzenia o zapewnieniu ciągłości pokoleniowej w zakresie sztuki wysokiej.
Czy może być coś piękniejszego niż ponadczasowa siła muzyki oparta na doświadczeniu mistrzów, dopełniona młodzieńcząpasją ?

 

                                                                                      Elżbieta Terlega-Stachów